Inwestor zamawiający stolarkę za 200–500 tys. zł dostaje od producenta ofertę z CE i zestawem klas. Żeby ocenić, czy klasy w ofercie są dopasowane do budynku i lokalizacji, trzeba wiedzieć co norma faktycznie mierzy, jak klasy są zbudowane i co leży poza jej zakresem. Poniżej komplet danych referencyjnych.
PN-EN 14351-1 — norma zharmonizowana: status prawny w UE i Polsce
EN 14351-1:2006+A2:2016 to norma zharmonizowana CEN na mocy Rozporządzenia UE 305/2011 (CPR). „Zharmonizowana” oznacza konkretny skutek prawny: każdy producent okien wprowadzający wyrób na rynek UE jest zobowiązany do wystawienia Deklaracji Właściwości Użytkowych (DoP) i naniesienia oznakowania CE. Brak DoP to naruszenie CPR, nie tylko brak formalności.
W Polsce normę uzupełniają Warunki Techniczne — Rozporządzenie MTBiGM (Dz.U. 2022 poz. 1225), które ustalają progi ustawowe dla Uw (≤0,9 W/m²K dla okien pionowych od 2021 r.) i przepuszczalności powietrza (klasa 3 dla budynków do 55 m, klasa 4 powyżej). Przekroczenie tych progów blokuje odbiór budynku przez nadzór budowlany.
📋 Norma: PN-EN 14351-1+A2:2016 obejmuje wyłącznie okna i drzwi zewnętrzne bez właściwości dotyczących odporności ogniowej i dymoszczelności. Okna pożarowe (EI) reguluje oddzielna norma EN 16034.
⚠️ Pułapka: Certyfikat CE na oknie nie gwarantuje jakości montażu. Norma ocenia wyrób w laboratorium — nie instalację w przegrodzie. Okno klasy 5A wodoszczelności zabudowane bez prawidłowej taśmy trójwarstwowej będzie przeciekać. Norma tego nie wykrywa.
10 parametrów które okno MUSI mieć zadeklarowane w DoP
Norma PN-EN 14351-1+A2:2016 definiuje listę zasadniczych charakterystyk (essential characteristics). Producent może wpisać NPD (No Performance Determined) dla właściwości bez ustawowego progu — ale tylko tam, gdzie prawo krajowe nie wymaga deklaracji. Dla stolarki na nowe budynki mieszkalne w Polsce efektywna lista obowiązkowa wygląda następująco:
| Lp. | Właściwość | Norma badania | Próg ustawowy PL |
|---|---|---|---|
| 1 | Przepuszczalność powietrza | PN-EN 12207 / PN-EN 1026 | klasa 3 (do 55 m), klasa 4 (powyżej) |
| 2 | Wodoszczelność | PN-EN 12208 / PN-EN 1027 | brak min., ale wymagana deklaracja |
| 3 | Odporność na obciążenie wiatrem | PN-EN 12210 / PN-EN 12211 | brak min., wymagana deklaracja |
| 4 | Przenikalność cieplna (Uw) | PN-EN ISO 10077-1 | ≤0,9 W/(m²K) — WT 2021 |
| 5 | Izolacyjność akustyczna (Rw) | PN-EN ISO 140-3 / 717-1 | NPD dopuszczalne |
| 6 | Odporność na uderzenia | PN-EN 13049 | NPD dopuszczalne |
| 7 | Nośność urządzeń zabezpieczających | PN-EN 14609 | wymagana deklaracja |
| 8 | Substancje niebezpieczne | przepisy krajowe | deklaracja obowiązkowa |
| 9 | Odporność na wielokrotne użytkowanie | PN-EN 12400 | NPD dopuszczalne |
| 10 | Odporność na włamanie (RC) | PN-EN 1627 | NPD dopuszczalne |
📋 Norma: System oceny zgodności dla okien to System 3 wg CPR (tablica ZA.2 normy). Oznacza: badanie wstępne ITT przez jednostkę notyfikowaną (NB) + zakładowa kontrola produkcji (ZKP) przez producenta. Producent odpowiada za deklarację — nie za każdy wyprodukowany egzemplarz.
Uw, Uf, Ug — diagram 3-warstwowej budowy okna
Trzy współczynniki opisują trzy fizycznie odrębne strefy okna. Uw (whole window) to wypadkowa, jedyna podlegająca wymogowi WT:
Uw = (Ag × Ug + Af × Uf + lg × Ψg) / (Ag + Af)
gdzie: Ag = powierzchnia szyby, Af = powierzchnia ramy, lg = obwód krawędzi szyby, Ψg = liniowy mostek termiczny na krawędzi (psi).
| Symbol | Strefa okna | Jednostka | Zakres typowy (aluminium premium) |
|---|---|---|---|
| Uw | Całe okno (wypadkowe) | W/(m²K) | 0,72 – 1,10 |
| Uf | Sama rama / ościeżnica | W/(m²K) | 0,57 – 2,16 |
| Ug | Pakiet szybowy | W/(m²K) | 0,40 – 0,70 |
| Ψg | Mostek krawędziowy (ramka dystansowa) | W/(mK) | 0,029 – 0,080 |
⚠️ Pułapka: Producent podaje Uf = 1,0 W/(m²K) jako argument jakości profilu. Sam Uf nic nie mówi o końcowym Uw — decyduje kompozycja Ug, Ψg i proporcja szyba/rama w konkretnym wymiarze. Duże okno balkonowe 240×240 cm ma inny Uw niż okno 123×148 cm z tej samej specyfikacji.
💰 Koszt: Zmiana z ramki stalowej (Ψ ≈ 0,08 W/mK) na ciepłą ramkę warm-edge Swisspacer/Thermix (Ψ ≈ 0,029–0,034 W/mK) obniża Uw o 0,04–0,08 W/(m²K). Dopłata: 3–8 zł/mb ramki — przy 50 mb stolarki to 150–400 zł. Stosunek efektu do kosztu jest najlepszy ze wszystkich modyfikacji termicznych.
Klasy szczelności: przepuszczalność powietrza, wodoszczelność, opór wiatru
| Parametr | Norma | Klasy | Minimum WT 2026 (wille) | Standard premium |
|---|---|---|---|---|
| Przepuszczalność powietrza | PN-EN 12207 | 1, 2, 3, 4 | klasa 3 | klasa 4 (rekuperacja) |
| Wodoszczelność — lok. nieosłonięte (A) | PN-EN 12208 / 1027 | 1A–9A, E750–E1950 | 5A | 7A–9A (wzgórza, jezioro) |
| Wodoszczelność — lok. osłonięte (B) | PN-EN 12208 / 1027 | 1B–7B | 3B | 5B–7B (loggia, ganek) |
| Odporność na obciążenie wiatrem | PN-EN 12210 | C1–C5 (ciśn.) + A/B/C (ugięcie) | C2 | C3–C5 (strefy W1–W2) |
| Izolacja akustyczna Rw | PN-EN ISO 717-1 | 27–45 dB | 32 dB | 38–42 dB (przy ulicy) |
| Wytrzymałość mechaniczna | PN-EN 13049 / 14609 | 1–5 | klasa 4 | klasa 5 (duże skrzydła HS) |
Pomarańczowe — minimum prawne WT 2026. Zielone — standard inwestycji premium. Wyższa klasa = wyższa cena, ale także niższa ekspozycja na reklamacje i składkę OC dla wykonawcy.
Przepuszczalność powietrza — PN-EN 12207
Badanie wg PN-EN 1026 przy ciśnieniu próbnym. Klasyfikacja odniesiona do powierzchni całkowitej przy 100 Pa:
| Klasa | Maks. przepuszczalność (powierzchnia) [m³/(h·m²)] | Maks. przepuszczalność (szczelina) [m³/(h·m)] | Maks. ciśnienie próbne [Pa] |
|---|---|---|---|
| 1 | 50 | 12,50 | 150 |
| 2 | 27 | 6,75 | 300 |
| 3 | 9 | 2,25 | 600 |
| 4 | 3 | 0,75 | 600 |
Klasa 3 = wymóg WT dla budynków do 55 m. Klasa 4 = wymóg WT dla budynków powyżej 55 m + standard dla willi z rekuperacją.
Wodoszczelność — PN-EN 12208 / PN-EN 1027
Dwa typy lokalizacji: A (nieosłonięte — ekspozycja na wiatr i deszcz) i B (osłonięte — np. loggia, ganek). Klasy A mają wyższe ciśnienia próbne:
| Klasa (A — nieosłonięte) | Ciśnienie próbne [Pa] | Odpowiada prędkości wiatru [km/h] |
|---|---|---|
| 1A | 0 | 0 |
| 2A | 50 | 32 |
| 3A | 100 | 45 |
| 4A | 150 | 56 |
| 5A | 200 | 64 |
| 6A | 250 | 72 |
| 7A | 300 | 79 |
| 8A | 450 | 97 |
| 9A | 600 | 111 |
| E750 / E900 / E1200 | >600 | >111 |
Dla willi premium na Mazowszu (tereny otwarte): klasa 5A minimum, systemy Schüco AWS 90 BS, Aluprof MB-104, Reynaers CS 104 deklarują 5A–6A. Lokalizacje przy zbiornikach wodnych lub na wzniesieniach: klasa 7A–8A.
✅ Praktyka: Sprawdź w DoP producenta kolumnę „Wodoszczelność” — czy jest deklaracja A (nieosłonięte) czy B (osłonięte). Działka bez drzew i ogrodzenia = lokalizacja A. Producent który deklaruje tylko klasę B dla okien na elewację frontową daje niepełną informację.
Odporność na obciążenie wiatrem — PN-EN 12210
Klasyfikacja dwuwymiarowa: cyfra = klasa ciśnienia (1–5, Exxx), litera = klasa ugięcia czołowego (A/B/C):
| Klasa ciśnienia | P1 [Pa] | P2 [Pa] | P3 [Pa] |
|---|---|---|---|
| 1 | 400 | 200 | 600 |
| 2 | 800 | 400 | 1200 |
| 3 | 1200 | 600 | 1800 |
| 4 | 1600 | 800 | 2400 |
| 5 | 2000 | 1000 | 3000 |
| Klasa ugięcia | Względne ugięcie czołowe |
|---|---|
| A | ≤ 1/150 |
| B | ≤ 1/200 |
| C | ≤ 1/300 |
Pełne oznaczenie klasy w DoP: np. C3 = klasa ciśnienia 3 (P1=1200 Pa) + ugięcie C (≤1/300). Dla strefy wiatru W1–W2 (Mazowsze) minimum C2, premium C3–C4.
Klasa antywłamaniowa RC — PN-EN 1627
Odporność na włamanie nie jest objęta normą PN-EN 14351-1 jako wymaganie obligatoryjne — to osobna norma i osobne badania. Ale DoP może zawierać klasę RC jako deklarowaną właściwość dodatkową.
| Klasa | Czas oporu | Narzędzia atakującego | Szyba wymagana |
|---|---|---|---|
| RC 1 | — | Siła fizyczna, bez narzędzi | brak wymagań |
| RC 2 | 3 min | Śrubokręt, szczypce, kliny | P4A |
| RC 3 | 5 min | Łom, drugi zestaw narzędzi dźwigniowych | P5A |
| RC 4 | 10 min | Wiertarka, szlifierka kątowa, łom | P6B |
| RC 5 | 15 min | Piła mechaniczna, młotowiertarka | P7B |
| RC 6 | 20 min | Narzędzia o dużej mocy, materiały wybuchowe | P8B |
⚠️ Pułapka: Profil systemowy z certyfikatem RC2 (np. Schüco ADS lub Reynaers CS 77) nie oznacza automatycznie, że zamontowane okno ma klasę RC2. Wymagany jest konkretny pakiet: certyfikowany profil + szyba klasy P4A minimum + okucia antywłamaniowe + montaż wg instrukcji producenta. Brak jednego elementu = brak klasy RC.
💰 Koszt: Dopłata za okno RC2 względem standardowego: 15–30% wartości skrzydła. Przy willi 300 tys. zł stolarki i wyborze RC2 na parter (40% wartości) = dopłata ok. 18–36 tys. zł. System certyfikacji RC: badanie przez jednostkę notyfikowaną 5 000–15 000 zł za typ okna.
Co MUSI być w Deklaracji Właściwości Użytkowych (DoP) — checklista
DoP jest dokumentem wydawanym przez producenta na podstawie wyników badań ITT (Initial Type Testing) przez laboratorium notyfikowane. Inwestor ma prawo żądać DoP przed podpisaniem umowy.
- Numer i data DoP (nie starszy niż 3 lata dla badań ITT)
- Numer NB — jednostki notyfikowanej która przeprowadziła ITT
- Wymiar okna referencyjnego (np. 1230 × 1480 mm) — Uw zależy od wymiaru
- Klasa przepuszczalności powietrza (1–4) wg PN-EN 12207
- Klasa wodoszczelności (typ A lub B) wg PN-EN 12208
- Klasa odporności na wiatr (cyfra + litera) wg PN-EN 12210
- Uw [W/(m²K)] z podaniem Ug i Ψg użytych do obliczeń
- Rw [dB] lub NPD — izolacyjność akustyczna
- Substancje niebezpieczne — deklaracja zgodności lub „nie zawiera”
- Nośność urządzeń zabezpieczających — klasa lub „zapewniona”
- Odporność na włamanie RC lub NPD
📋 Norma: DoP musi być dostępna bezpłatnie i w wersji elektronicznej dla każdego. Producent który odmawia przesłania DoP narusza art. 11 Rozporządzenia UE 305/2011. Źródło: EUR-Lex — CPR 305/2011.
Jak czytać DoP od producenta — przykład Aluprof / Schüco
DoP konkretnego systemu wygląda zazwyczaj tak (na przykładzie rzeczywistych deklaracji dostępnych publicznie):
Aluprof MB-104 Passive (dane techniczne Aluprof.eu):
- Przepuszczalność powietrza: klasa 4
- Wodoszczelność: 7A (nieosłonięte)
- Odporność na wiatr: C4
- Uw (okno ref. 1230×1480 mm, Ug=0,5, warm-edge): 0,71–0,85 W/(m²K)
Schüco AWS 90 BS.SI (dane techniczne Schüco.com):
- Przepuszczalność powietrza: klasa 4
- Wodoszczelność: 6A
- Odporność na wiatr: C3
- Uw (okno ref. 1230×1480 mm): 0,77–0,89 W/(m²K)
Na co zwrócić uwagę przy odbiorze DoP:
- Wymiar referencyjny — Uw podany dla 1230×1480 mm nie dotyczy okna balkonowego 240×240 cm. Zażądaj przeliczenia dla swoich wymiarów.
- Ug i Ψg — które wartości producent przyjął do obliczeń Uw? Ug=0,5 z kryptonem to inaczej niż Ug=0,6 z argonem.
- Data ITT — badania starsze niż 3 lata mogą nie obejmować aktualnej wersji systemu.
- NPD w kluczowych polach — brak deklaracji RC jest OK dla okien standardowych, ale brak deklaracji Uw to naruszenie WT.
FAQ
Czy CE na oknie gwarantuje jakość montażu?
Nie. Oznakowanie CE potwierdza deklarację producenta dla wyrobu — nie instalację. Montaż reguluje Instrukcja ITB nr 422/2006 i Aprobaty Techniczne systemu. Okno z klasą 5A wodoszczelności zabudowane bez taśmy uszczelniającej będzie przeciekać.
Jaka klasa przepuszczalności powietrza jest wymagana w willi premium?
Warunki Techniczne wymagają klasy 3 dla budynków do 55 m i klasy 4 powyżej. Dla willi z rekuperacją klasa 4 to standard — Schüco AWS 90 BS, Aluprof MB-104 i Reynaers CS 104 deklarują klasę 4 wg PN-EN 12207.
Co to jest NPD w Deklaracji Właściwości Użytkowych?
NPD (No Performance Determined) = brak badań i brak deklaracji klasy. Dla Uw lub przepuszczalności powietrza NPD jest niedopuszczalne na nowych budynkach. Dla RC i akustyki NPD jest prawnie dopuszczalne — ale przy stolarce premium powinna być konkretna klasa.
Czym różni się klasa RC2 od RC3?
RC2: 3 minuty oporu przed prostymi narzędziami (śrubokręt, szczypce) + szyba P4A. RC3: 5 minut + łom + szyba P5A. Dla parteru willi wolnostojącej RC2 to minimum, RC3 rekomendowane. Klasa RC dotyczy całego systemu okiennego — profil + szyba + okucia.
Ile kosztuje badanie certyfikujące okno?
Pełne ITT (przepuszczalność powietrza, wodoszczelność, wiatr, Uw) w laboratorium akredytowanym przez PCA: 8 000–25 000 zł za typ. Badanie pojedynczego parametru (np. Uw metodą PN-EN 12412-2): 3 000–8 000 zł. Producent amortyzuje koszt na całej serii — inwestor może zlecić próbkę niezależnie.
Następny krok — weryfikacja przed odbiorem
Norma PN-EN 14351-1 definiuje ramy dla deklaracji — nie gwarantuje, że zamontowane okno spełnia deklarowane klasy. Rzeczywistość budowlana pokazuje: okno z DoP klasy 5A zabudowane bez taśm paroprzepuszczalnych zewnętrznych i paroizolacyjnych wewnętrznych przecieka przy pierwszym deszczu z wiatrem.
Audyt zgodności z PN-EN 14351 przeprowadzany przez Atesta obejmuje 19 mierzalnych punktów, w tym weryfikację DoP, pomiar geometryczny ościeżnic, ocenę uszczelnienia trójwarstwowego, test kartki w 6–8 punktach obwodu i drożność odwodnień. Wynik: protokół PDF z dokumentacją fotograficzną w 24–48 h.
Szczegóły zakresu i ceny: cennik audytu stolarki aluminiowej. Realizacja na terenie Mazowsza — Warszawa, Konstancin-Jeziorna, Józefów, Piaseczno.
Jeśli szukasz interpretacji konkretnych wartości Uw, Uf, Ug z oferty wykonawcy: Współczynnik Uw — co oznacza i jak go sprawdzić. Dla porównania systemów: Schüco vs Aluprof vs Reynaers — co sprawdzamy podczas audytu stolarki.
Źródła:
- PN-EN 14351-1 — katalog norm PKN
- Rozporządzenie UE 305/2011 (CPR) — wymagania dla wyrobów budowlanych (EUR-Lex)
- WT 2021 — Rozporządzenie MTBiGM, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225 (ISAP)
- Instrukcja ITB nr 422/2006 — zasady projektowania i wykonywania montażu okien (ITB)
- EN 12210 — klasyfikacja odporności na wiatr (standard EN, SIST sample)
- Oknotest.pl — klasy wodoszczelności PN-EN 12208 tabela
Tagi
- #normy-pn-en
- #stolarka-aluminiowa
- #audyt-stolarki
- #inwestor-prywatny
- #aluminium-premium
